MỞ ĐẦU
1. Mục đích và lý do chọn đề tài
Phê bình văn học là một bộ phận khoa nghiên cứu văn học, thường hướng vào đối tượng chủ yếu là những hiện tượng văn học đang diễn ra trước mắt. Nó có nhiệm vụ kịp thời biểu dương, khẳng định những tác phẩm, nhà văn và khuynh hướng tư tưởng nghệ thuật theo đúng một quan điểm văn học nhất định, đồng thời đấu tranh phê phán chống cái ngược lại. Phê bình văn học, do đó, phải quan tâm đến khía cạnh của hoạt động sáng tác, mọi lĩnh vực của họat động văn học, từ thị hiếu thưởng thức đến khuynh hướng sáng tác, từ đề tài nhân vật đến ngôn ngữ thể loại…
Mỗi nhà phê bình luôn có những quan điểm, những tư tưởng, những chính kiến riêng. Cũng không phải dễ dàng, ta có thể hiểu biết và đánh giá đúng về sự nghiệp nghiên cứu phê bình của Lý Hoài Thu.
Nghiên cứu đề tài này, ta có thể nhìn nhận và đánh giá một cách toàn diện những đóng góp của Lý Hoài Thu trong lĩnh vực phê bình văn học, từ đó rút ra những bài học bổ ích và những kinh nghiệm quý báu cho hoạt động nghiên cứu phê bình văn học hiện nay.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Lý Hoài Thu là một trong những nhà phê bình văn học vận dụng lý thuyết thi pháp học hiện đại từ phương Tây vào nước ta bằng một phong cách riêng mang tính sáng tạo. Chính vì vậy, sự đóng góp của PGS.TS. Lý Hoài Thu vào phê bình văn học hiện đại ở nước ta là một điều không nhỏ. Mặc dù không có nhiều bài bình luận và mổ xẻ các tác phẩm phê bình văn học của Lý Hoài Thu, song tài năng độc đáo trong lĩnh vực phê bình văn học của bà là điều chúng ta không thể phủ nhận.
Giáo sư Hà Minh Đức có viết: “Đọc công trình nghiên cứu thơ Xuân Diệu của chị Lý Hoài Thu qua từng trang có thể bắt gặp một tư duy khoa học nghiêm túc, sáng tạo và dấu vết của tình cảm xúc động của tuổi trẻ hôm qua và những vui buồn theo năm tháng của cuộc đời”.
Bích Thu với bài Đồng cảm và sáng tạo – một cách tiếp nhận văn học Việt Nam hiện đại đã khẳng định: “Dường như Lý Hoài Thu muốn rút ngắn khoảng cách giữa nhà văn và ngừời đọc muốn đưa ra một cách cảm thụ và tiếp nhận của riêng mình về văn học Việt Nam hiện đại nhìn từ phương diện thể loại”. Trong bài viết này, tác giả đã chỉ ra sự kết hợp hài hòa giữa những luận giải khoa học và cảm thụ nghệ thuật, những phát hiện tinh tế có sức thuyết phục về thế giới nghệ thuật thơ Xuân Diệu cũng như những khía cạnh nổi bật của một số cây bút đang hiện diện trong đời sống văn học đương đại của nhà phê bình văn học Lý Hoài Thu.
Trên tạp chí sông Hương số 210 – 08 – 2006 có đăng bài Những khoảng khắc đồng cảm và sáng tạo của PGS.TS. Hồ Thế Hà. Cũng như tên gọi của bài viết, tác giả đã đi vào phân tích những luận điểm để giúp người đọc hình dung ra nhà phê bình Lý Hoài Thu với tư cách là “Nhà phê bình văn học đồng cảm và sáng tạo”.
Trong khả năng có thể và hiểu biết hạn hẹp của mình, chúng tôi mong muốn qua khóa luận này, tổng hợp những ý kiến đó, kế thừa, phân tích và chứng minh để có được một công trình nghiên cứu về Phong cách phê bình văn học của Lý Hoài Thu một cách hệ thống hơn.


3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Để khảo sát, tìm hiểu, hệ thống và rút ra những nhận xét, chúng tôi chọn đối tượng nghiên cứu chủ yếu là tập phê bình – tiểu luận của Lý Hoài Thu: Đồng cảm và sáng tạo (2006), tác phẩm thơ Xuân Diệu trước cách mạng tháng 8 năm 1945 (1997) Xuân Diệu, thơ thơ và gửi hương cho gió – tác phẩm và dư luận (2002)…
Ở khóa luận này, chúng tôi tập trung tìm hiểu phong cách phê bình văn học của Lý Hoài Thu, quan niệm về văn học và hướng tiếp cận khoa học được đề cập đến trong các tác phẩm của bà. Tuy nhiên, để thấy được nét đặc trưng của một phong cách phê bình độc đáo và sáng tạo chúng tôi sẽ mở rộng phạm vi liên hệ đến các nhà phê bình khác cũng như các tác phẩm phê bình trong nước và thế giới.
4. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài Phong cách phê bình văn học của Lý Hoài Thu là một đề tài mang tính tổng hợp, do đó, khi hình thành phương pháp nghiên cứu đòi hỏi phải là sự kết hợp của nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau: Phương pháp hệ thống kết hợp với phương pháp phân loại thống kê, phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống vấn đề và